Nasze portale: Kraków | LEKOPTEKA | Wrocław | Poznań

   Bądź na bieżąco z wydarzeniami, subskrybuj kanały RSS
     Zobacz inne kanały tematyczne RSS dziennika BIOLOG
Wiadomości | Biotechnologia | Botanika | Ciekawostki | Ekologia | Leśnictwo | Medycyna | Zoologia | Encyklopedia | Forum chemiczne | Forum medyczne |
spływy kajakowe, kajaki, mazury

Skrzypy

2004-10-19 13:15:41   Kurs biologii

W Polsce występuje dziewięć gatunków skrzypu Equisetum, na całym świecie tylko 15 gatunków - jedynego rodzaju tej klasy paprotników.

                             W Polsce występuje dziewięć gatunków skrzypu Equisetum, na całym świecie tylko 15 gatunków - jedynego rodzaju tej klasy paprotników. Skrzypy, zależnie od gatunku, rosną w różnych, przeważnie wilgotnych środowiskach, np. na wilgotnych glebach piaszczystych (skrzyp polny), podmokłych łąkach (skrzyp błotny i skrzyp bagienny), w lasach (skrzyp leśny). W bardzo wielu przypadkach skrzypy są trudnymi do wytępienia chwastami polnymi i łąkowymi.

                             Dominującym pokoleniem u skrzypów jest sporofit. Zbudowany jest z płożącej się pod ziemią, rozgałęzionej łodygi (kłącza) i odchodzących od niej, pionowo wzniesionych pędów nadziemnych. Łodyga (nadziemna i podziemna część) zbudowana jest z na przemian ułożonych członów długich - międzywęźli i krótkich - węzłów.

Systematyka
(naukowa klasyfikacja)

Królestwo:

Rośliny

Gromada:

Equisetophyta

Klasa:

Equisetopsida

Rząd:

Equisetales

Rodzina:

Equisetaceae

Rodzaj:

Equisetum

 



                             Z węzłów na pędach nadziemnych wyrastają okółkowo ułożone liczne pędy boczne (również członowane) i małe, łuskowate liście. Od podziemnej części łodygi odrastają korzenie i bulwki. Bulwki są magazynami substancji zapasowych rośliny, wykorzystywanych podczas jej wiosennego rozwoju, przed rozpoczęciem fotosyntezy. Funkcje asymilacyjne u skrzypów, ze względu na znikomą powierzchnię liści, pełnią głównie nadziemne części łodygi, zwłaszcza gęste odgałęzienia boczne.

                             Skrzypy wytwarzają dwa rodzaje pędów nadziemnych: zarodnionośne i płonne. Wiosną u skrzypu polnego (Equisetum arvense) wyrastają z kłącza bezzieleniowe pędy zarodnionośne. Na ich wierzchołkach znajdują się skupienia sporofilów z zarodniami, zebrane w kształcie kłosa. Po rozsianiu zarodników pędy te zamierają. Następnie pojawiają się zielone, trwałe pędy płonne - asymilacyjne. U innych gatunków skrzypów pędy zarodnionośne zawierają chlorofil i po wysianiu zarodników żyją nadal, spełniając rolę asymilacyjną.

                             Skrzypy mają takie same tkanki jak paprocie. Wewnątrz łodygi biegną obszerne kanały powietrzne, ułatwiające wymianę gazową zanurzonych w wodzie części skrzypu, rośliny te bowiem często występują na terenach silnie podmokłych. Skrzypy są szorstkie i kruche, ponieważ ściany komórek ich skórki i tkanki mechanicznej są obficie nasycone krzemionką.

Gatunki (Species)

  • Subgenus Equisetum (Horsetails)

  • Equisetum arvense - skrzyp polny, field horsetail, common horsetail - gatunek pospolity, łąki, nieużytki, przydroża, często lasy i zarośla. Inne nazwy:  Bottlebrush, Foxtail, Horse Pipes, Pipe Weed, Jointed Rush, Cat's Tail, Mare's Tail, Pinetop, Pine Grass, Snake Grass, Shave Grass, Paddy's Pipe, Corn Horsetail, Toadpipe (UK), Pręle des Champs, Petite Pręle, Queue de Cheval, Queue de Rat, Queue de Renard (Fr), Åkersnelle (Nor), Åkerfräken, Rävrumpa, Krypfräken (Swe), Ager-Padderokke (Dan), Peltokorte (Fin), Klóelfting (Is), Acker-Schachtelhalm (Ger), Heermoes, Akkerpaardestaart, Kattestaart, Librus, Moeraspaardestaart (Dut), Rabo de Cavalo, Cauda de Cavalo, Erva Carnuda, Equisseto (Bra), Tsukushi (Jpn), Earball an Eich (Gaelic), Põldosi, Lambanisa, Lehmanisa, Seatilk, Tilkhain, Konnakuusk, Põldkuus, Oravasaba (Estonia)

  • Equisetum bogotense Występuje głównie w Chile, Peru, Ekwadorze.

  • Equisetum diffusum Pochodzenie: Himalaje, Tybety.

  • Equisetum fluviatile - skrzyp bagienny, water horsetail, (Equisetum limosum) -występujący dość często w Polsce, głównie szuwary i bagna, blisko źródeł i potoków leśnych. Występuje w Eurazji, Koreii, Japonii i Chinach. Inne nazwy: Pipes, River Horsetail, Swamp Horsetail, Pręle Fluviatile (Qué), Sjöfräken, Dyfräken (Swe), Elvesnelle (Nor), Dynd-Padderok (Dan), Järvikorte (Fin), Tjarnelfting, Fergin (Is), Teich-Schachtelhalm (Ger), Clois (Gaelic), Konnaosi, Konnaoss, Jõeosi, Veeosi, Vesikuusk, (Estonian)

  • Equisetum palustre - skrzyp błotny, marsh horsetail - pospolity skrzyp - brzegi potoków. Występuje też w Grecji, Turcji, Kaszmirze, Tybecie, Chinach i  Japoni oraz w Michigan, Illinois, Minnesota, Północnej Dakocie, Montana, Idaho.  Inne nazwy: Kärrfräken (Swe), Myrsnelle (Nor), Kćr-Padderok (Dan), Suokorte (Fin), Myrelfting (Is), Lidrus (Dut), Sumpf-Schachtelhalm (Ger), Pręle des Marais (Fr), Hvostch Bolotnyi (Rus), Cuiridin (Gaelic), Soo-osi, Konnaosi, Kuusk-jalg, Lips-hein, Lius-osjad (Estonia).

  • Equisetum pratense - skrzyp polny, shade horsetail - gatunek występujący w Polsce dość często; na łąkach,  zarośla, lasy, murawy. Inne nazwy: Shady Horsetail, Pręle des Prés (Qué), Ängsfräken (Swe), Engsnelle (Nor), Lund-Padderok (Dan), Lehtokorte (Fin), Vallelfting (Is), Wiesen-Schachtelhalm (Ger), Hvostch Meadowovoii (Rus), Earball an Eich Dubharach (Gaelic), Aasosi, heinamaa kuusk, kaseosi, nurmekuusk (Estonia)

  • Equisetum sylvaticum - skrzyp leśny, wood horsetail - gatunek pospolity, występujący w lasach, zaroślach. Inne nazwy: Woodland Horsetail, Pręle des Bois (Qué), Skogsfräken (Swe), Skogsnelle (Nor), Skov-Padderok (Dan), Metsäkorte (Fin), Skogelfting (Is), Wald-Schachtelhalm (Ger), Erdei Zsurló (Hun)

  • Equisetum telmateia - skrzyp olbrzymi, great horsetail (w Polsce nazywany: Equisetum maximum) - gatunek występujący rzadko, blisko czystych źródeł i potoków leśnych w wilgotnych zaroślach

    • Subgenus Hippochaete (Scouring rushes)

  • Equisetum giganteum - giant horsetail Skrzyp o rozmiarach nawet 4m i średnicy łodygi do 3,5cm!

  • Equisetum myriochaetum - skrzyp meksykański, mexican giant horsetail. Rośnie tylko w wilgotnych lasach środkowoamerykańskich nizin. Duży skrzyp jest popularną rośliną leczniczą Indian Meksyku i Gwatemali (afrodyzjak).

  • Equisetum hyemale - skrzyp zimowy. Występowanie: Alaska i Kanada aż do Meksyku (Mexico),  Guatemala, Europa. Inne nazwy: Common Scouring Rush, Rough Scouring Rush, Bottlebrush, Horsetail, Field Horsetail, Rough Horsetail, Pewterwort, Dutch Rush (UK), Pręle d'hiver (Qué), Skavfräken, Skavgräs, Skurfräken, Skäfte (Swe), Skavgras (Nor), Skavgrćs (Dan), Kangaskorte (Fin), Eski(Is), Winter-Schachtelhalm (Ger), Biorag (Gaelic), Cola de caballo (Mex), Lalenikan ("scour grass" - Lenape), Raudosi, Vaseosi, Körbe Osjad, Kidad, Kiviosi (Estonia)

  • Equisetum laevigatum - smooth horsetail Inne nazwy: Bakushi, Kawasíola (Tarahumara), Naks r bhai Baapak (Tepehuán), Cola de caballo, Tuti (Mex). Występuje od  Kolumbii do Québecu, Mexico, Texas, Arkansas, Missouri, Illinois, Indiana i Ohio

  • Equisetum ramosissimum - skrzyp gałęzisty, branched horsetail - rzadki gatunek, brzegi wód na południu Polski

  • Equisetum scirpoides- skrzyp arktyczny, dwarf horsetail - występuje głównie na obszarze Koła Polarnego oraz: Alaska do Newfoundland i Greenlandi, Idaho, Montana, Południowa Dakota, Minnesota, Iowa, Illinois, New York i Nowa Anglia. Inne nazwy:  Sedge Horsetail, Pręle Faux-scirpe (Qué), Trådfräken (Swe), Dvergsnelle (Nor), Tråd-Padderok (Dan), Hentokorte (Fin), Dwergholpijp (NL), Himedokusa (Jpn)

  • Equisetum variegatum - skrzyp pstry, variegated horsetail - rzadki gatunek, głównie torfowiska, mokre piaski na południu Polski. Inne nazwy: Pręle Panachée (Qué), Smalfräken, Fjällfräken (Swe), Fjellsnelle (Nor), Liden Padderok (Dan), Kirjokorte (Fin), Beitieski (Is), Bunter Schachtelhalm (Ger), Tarka Zsurló (Hun), Chishimahimedokusa (Jpn)

 



Literatura:
Pierwsza część powstała głównie na bazie tekstu z książki "Biologia" autorstwa Andrzeja Czubaja.
Pozostałe informacje pochodzą z różnych anglojęzycznych stron Internetowych.

Alina Wieliczko




Komentarze KOMENTARZE
Zapraszamy też do dyskusji na największym polskim forum ekologiczne

    informacje beznadziejne
~lgh Ocena artykułu: 1. (2008-04-14)

    no nie wiem na stronie głównej pisało ze to są polski rosliny a niewyglądają
~komentator Ocena artykułu: 4. (2008-12-04)

    a jakie są zagrożone??
~.:SLU.:(2008-12-10)

    Super informacje.Trzeba cenić to co sie ma! Naprawde tekst jest spoko;-)
~Paulina Ocena artykułu: 5. (2009-02-12)

    bardzo mi pomogło
~Gladiator(2009-04-06)

    jak jestes taki cwaniak to sam tak napisz
~czerwony kapturek Ocena artykułu: 4. (2009-05-05)

    Tekst ciekawy, ale brakuje mi rysunków z objaśnieniami, a także.... podania długości i głębokości korzeni. Mam skrzypu pełno na działce i nie wiem jak się go pozbyć. Jesienią sypałam wapno, ale nic nie pomogło. :)
~ESANKA Ocena artykułu: 4. (2009-07-03)

    mam pytanie ile pędów ma skrzyp 2 czy 1 lub wiecej ? !

prosze o szybką odp. ;)

~izzzza(2010-01-10)

    Jak nazywa sie substancja występująca w skórce skrzypu
~blebleble(2010-01-11)

    możecie podać mi rolę pędu wiosennego i letniego
~zuzulka(2010-02-16)

    Ile pędów ma skrzyp? -> kłącze wypuszcza po kilka (ale nie kilka z jednego miejsca) pojedynczych pędów


Jak nazywa się substancja występująca w skórce skrzypu? -> krzemionka

możecie podać mi rolę pędu wiosennego i letniego? -> najogólniej mówiąc wiosenny służy do rozmnażania a letni do fotosyntezy

~Belit(2010-06-05)

    chcialam rysunek z budową :( szukam po necie i nie ma :( tu tez :(((
~papla(2010-10-16)

    tragiczna strona
~papla(2010-10-16)

    beznadzieja do czego to ma mi sie przydać ja chciałam krutko zwieznie na temat a nie opowiadanie
~paulinka(2011-12-29)



Twoje imię lub nick 
Twój komentarz





Ostatnie wiadomości

Nowe zdjęcia z mikroskopu elektronowego

Skróty, wyrazy i wyrażenia łacińskie używane w biologii

Wirki

Stułbiopławy

Parzydełkowce - Cnidaria

Gąbki

Śluzorośla