Parzydełkowce - Cnidaria

2004-10-19 13:43:22 Kurs biologii

Parzydełkowce (Cnidaria) - wodne tkankowce dwuwarstwowe zaliczane do królestwa zwierząt. Charakteryzują się symetrią promienistą. Zamieszkują środowisko wodne, przede wszystkim wody słone. W obrębie typu wyróżnia się dwa podtypy: Metagenetica i Ametagenetica. Podtyp Metagenetica obejmuje nadgromadę Aropaliophora, a w niej gromada: stułbiopławy (Hydrozoa),oraz nadgromadę Ropaliophora- w niej dwie gromady: krążkopławy (Scyphozoa) i kostkowce (Cubozoa). Podtyp Ametagenetica obejmuje jedną gromadę: koralowce (Anthozoa).

Filogeneza - Przodkowie dzisiejszych parzydełkowców (jamochłonów) pojawili się na początku ery paleozoicznej. Przypuszcza się, że wywodzą się od zwierząt o symetrii dwubocznej.

Budowa

Parzydełkowce są zwierzętami tkankowymi, co odróżnia je od podobnych czasem z wyglądu gąbek. Ich ciało zbudowane jest z dwóch warstw tkanki nabłonkowej: epidermy (zewnętrzna) i gastrodermy (wewnętrzna); stąd stosowana czasem dla parzydełkowców nazwa "dwuwarstowce". Warstwy nabłonkowe rozdzielone są bezpostaciową mezogleą. Wyróżnia się 3 postacie parzydełkowców: planula (forma larwalna), polip i meduza. Warstwa mezoglei u polipa jest cienka i rozłożona równomiernie, meduza charakteryzuje się grubszą warstwą mezoglei. Ciało polipa ma kształt workowaty, meduzy dzwonkowaty o ścianach zbudowanych z dwóch warstw komórek, warstwy te odpowiadają ektodermie i endodermie gastruli. Pierwotną jamę ciała (celomę) wypełnia mezoglea u polipów stanowi ona cienką warstwę u meduz grubą.

Chrysaora jelly (fot. U.S. National Oceanic and Atmospheric Administration, PD)

Wnętrze ciała stanowi jama gastro-waskularna (odpowiednik prajelita) może tworzyć system kanałów. Do jamy gastralnej prowadzi otwór gębowy, który otoczony jest czułkami (u polipa), natomiast u meduz czułki znajdują się na brzegu dzwonu. Tam też zlokalizowane są ciałka brzeżne (ropalia) są to narządy światłoczułe spełniające rolę soczewki innym narządem zmysłów jest statocysta - narząd równowagi. Statocysta składa się z statolitu (grudki węglanu wapnia) oraz komórek czuciowych z wypustkami komórkowymi. Statolit uciska określone wypuski w zależności od położenia zwierzęcia względem źródła przyciągania ziemskiego, co pozwala meduzie zorientować się w jakiej pozycji względem ziemi płynie i "w razie czego" może wyregulować swoją pozycję ruchami dzwonu.

Jamochłony nie posiadają układu krążenia, oddechowego i wydalniczego, a wymiana gazowa i osmoregulacja następuje przez całą powierzchnię ciała. Polipy prowadzą tryb życia osiadły. Meduzy poruszają się ruchem odrzutowym lecz zaliczane są do planktonu. Jamochłony żywią się zawiesiną organiczną, planktonem, ale niektóre gatunki potrafią polować na większe zwierzęta. U tych gatunków występuje podwójne trawienie - zewnętrzne i wewnętrzne.

Chrysaora quinquecirrha (fot. Dennis Mojado, na licencji Creative Commons Attribution 2.0)

Typy komórek tworzących ektodermę i endodermę są to : komórki nabłonkowo-mięśniowe oraz komórki interstycjalne. W endodermie (tutaj zwana gastrodermą) występują również komórki gruczołowe, które produkują enzymy trawienne. W ektodermie (tutaj zwana epidermą) znajdują się komórki parzydełkowe (knidocysty) oraz komórki nabłonkowo-nerwowe. Parzydełkowce rozmnażają się płciowo i bezpłciowo poprzez pączkowanie i strobilizację.

Systematyka

Typ: Parzydełkowce, czyli jamochłony (Cnidaria)
- Podtyp: Medusozoa/Metagenetica
  - Gromada: Protomedusae
  - Gromada: Hydroconozoa/Dipleurozoa
  - Gromada: stułbiopławy (Hydroza)
  - Gromada: krążkopławy (Scyphoza)
    - Podgromada: Scyphomedusae/Acraspeda
    - Podgromada: Conulata
  - Gromada: kostkowce (Cubozoa)
  - Gromada: Archaeohydroidea
  - Gromada: Cyclozoa
- Podtyp: koralowce (Anthozoa)
  - Gromada: (Zoantharia/Helianthoida)
    - Podgromada: † Trichocorallia/Tabulata
    - Podgromada: † koralowce czteropromienne (Tetracorallia/Pterocorallia/Rugosa)
    - Podgromada: koralowce sześciopromienne (Hexacorallia/Hexaradiata)
  - Gromada: koralowce ośmiopromienne (Octocorallia/Octoradiata/Alcyonaria)
  - Gromada: szorstkowce (Ceriantipatharia)
- Podtyp: incertae sedis
  - Gromada: † Trilobozoa
  - Gromada: † Petalonamae

Na podstawie informacji zawartych w artykule "Parzydełkowce" na licencji GNU

Tagi: ściągi wypracowania gotowce prace maturalne prace semestralne zaliczenia pomoce naukowe bionotatki notatki parzydełkowce Cnidaria filogeneza Metagenetica Ametagenetica krążkopławy koralowce polip meduza statolit era

KOMENTARZE
Zapraszamy też do dyskusji na największym polskim forum ekologiczne

    Nazwa "jamochłony" nie jest jednostka systematyczna, wiec nie mozna napisac "parzydełkowce czyli jamochłony"
~xylem(2006-10-12)

    mam pytanie, skąd się wzięła nazwa parzydełkowce?
~gosc Ocena artykułu: 4. (2007-02-27)

    Nazwa parzydełkowce pochodzi od parzydełek, czyli komórkek parzydełkowych występujących u parzydełkowców. Komórki parzydełkowe służą one do obrony oraz pobierania pokarmu. Penetranty – wnętrze tych komórek wypełnia trująco-drażniąca ciecz pod ciśnieniem, oprócz tego w środku znajduje się spiralnie zwinięta nić białkowa z haczykiem. Podrażnienie penetranta powoduje pęknięcie komórki i wyrzucenie nici oraz cieczy. Może to porazić nawet większego i silniejszego przeciwnika. Wolwenty...
~Joanna Ocena artykułu: 5. (2007-02-28)

    bardzo potrzebuję informacji jakie są cechy wspólne polipa i meduzy?
~aurelia(2007-04-09)

    Może mi ktoś pomóc i napisać znaczenie parzydełkowców w przyrdzie i życiu człowieka??? Ogólnie pozytywne i negatywne znaczenie:D Dzieki bardzo z góry
~mona Ocena artykułu: 4. (2007-04-19)

    cechy wspolne: - zyja w wodach slonych - promienista symetria ciala - posiadaja parzydelka - cialo ma ksztalt worka ( u meduzy silnie splaszczonego) - ich cialo zbudowane jest z ektodermy (epiderma), endodermy (gastroderma) i mezoglei - zbudowane sa z komorek interstycjalnych, gruczolowych, nablokowo-miesniowych, nablonkowo-nerwowych i parzydelkowych - maja prymitywny uklad nerwowy zwany dyfuzyjnym - odzywiaja sie za pomoca podwojnego trawienia (zewnetrznego i wewnetrznego)
~matek(2007-04-21)

    Interesują mnie konkretne cechy systematyczne stułiopławów, krążkopławów, koralowców i kostkomeduz.
~kinia Ocena artykułu: 4. (2007-05-17)

    spoko artykuł
~yoł(2007-05-20)

    O ile wiem jamochłony to dawna nazwa typu dzielącego się na dwa inne w tym na Parzydełkowce. Typ: Jamochłony dzieli się na Typy: Parzydełkowce i Żebropławy. W niektórych podręcznikach przyjmuje się więc określenie "Jamochłony" dla określenia "Parzydełkowce".
~Ag(2007-05-28)

    celoma nie jest pierwotną jamą ciała, tylko wtórną....
~gosia(2007-06-09)

    potrzebuje znaczenie stułbiopławów i krążkopławów. czy ktoś mógłby mi pomóc prosze
~beciunia(2007-09-24)

    Bardzo ogólne wiadomości i kika błędów jak np. ten z celomą...
~kazik Ocena artykułu: 3. (2007-11-15)

    Mam pytanie. Do czego służą chełbi ciałka brzeżne?
~Ola(2008-01-05)

     Może mi ktoś pomóc i napisać znaczenie parzydełkowców?
~Hcka(2008-01-20)

    ja mam takie pytnako...od czego pochodzi nazwa parzydełkowce???
~Martusia(2008-02-20)

    skąd pochodzi nazwa parzydełkowce?????
~cichawa(2008-02-24)

    Mam takie pytanko ... Do czego służą komórki parzydełkowe ??? Proszę o szybką odpowiedź ... Z góry dziękuję .
~kondziu(2008-03-27)

    Komórki parzydełkowe służą do odstraszania oraz bbrony przed dlapieżnikami oraz do zdobywania pokarmu np.niewielkie skorupiaki,larwy owadów ,a nawet drobne ryby
~Bartek(2008-03-27)

    tu nic nie pisze skad pochodza parzydelkowce prosze mi napisac konkretnie z gory dziekuje
~daria Ocena artykułu: 1. (2008-04-09)

    dlaczego parzydelkowce zyja w dwoch formach polipa i meduzy?
~derek(2008-04-10)

    z kad pochodzi nazwa parzydełkowce??bardzo prosze o szybka odpowiedz na to pytanie!!!dziękuje
~gosica(2008-04-23)

    mam jeszcze jedno pytanie które jes bardzo potrzebne do referatu!! jakie jest znaczenie a)gabek i b)parzydelkowców w przyrodzie??bardzo prosze o podanie 5 lub 3 przykladów do kazdego z podpunktów!!
~gosica Ocena artykułu: 4. (2008-04-23)

    mam pytanie, skąd pochodzi nazwa-parzydełkowce?
~kama Ocena artykułu: 5. (2008-04-26)

    yeah dzieki wam mam zad z biologi wielkie dzieki jestescie cudowni
~ja... Ocena artykułu: 5. (2008-05-05)

    Czy w gromadach: Hydrozoa i Cubozoa występuje przemiana pokoleń? W różnych źródłach czytam tylko o przewadze polipa badź meduzy, nie ma konkretnej odp. na moje pytanie.
~Technobiolog:)(2008-05-09)

    Gąbki są bioindykatorami, czyli wskaźnikami czystości wód.
~K(2008-05-26)

    Nazwy 'Jamochłony' już się nie używa. W artykule jest wiele nieścisłości-ktos dobrze zauważył, że pierwotna jama ciała to nie celoma. U parzydełkowców jest pierwotna jama ciała, a wtórna jama czyli celoma występuje dopiero u pierścienic. Ogólnie artykuł mało dokładny. Rozmnażanie następuje także poprzez podział - podłużny i poprzeczny.
~czarnamamba Ocena artykułu: 2. (2008-06-20)

    czy może mi ktoś powiedzieć jakie jest znaczenie gąbek i parzydełkowców w przyrodzie i dla człowieka?proszę pomózcie!!!Z góry dziękuje
~Lilka(2008-09-06)

    ale nic nie ma o roli ciałek brzeżnych,płatach gębowych i komórkach parzydełkowych
~??? Ocena artykułu: 4. (2008-12-01)

    gąbki tworzą wapienie poriferowe, archocjatowe, a także stromatoporowe itd.
~maksiu026(2008-12-23)

    mam pytanie skąd się wzieła nazwa jamochłony
~tomcio09(2009-02-10)

    Nazwa parzydełkowce od parzydełek które mają na swoich "ramionach" pachydełka pomagają im łapać i zabijać ofiary ;P
~pamiwolf(2009-03-11)

    Jamochłony to parzydełkowce i żebropławy (dawne powiązanie systematyczne). Nazwa związana z występowaniem jamy gastralnej (chłonąco-trawiącej) we wnętrzu ciała.
~Ana(2009-03-17)

    w jaki sposub parzydełkowce pobierają pokarm
~motor lublin(2009-03-25)

    No widze ze duzo tu pytań zadawanych tylko dla tego ze komuś sie pomysleć niechciało... np."skad nazwa parzydełkowce"...nc... kurcze ludzie rozumię ze wiele z nas lubi poleniuchować ;D ale mózg trzeba od czasu do czasu urzywać bo inaczej zamienia sie w bezpostaciową mezogle wypełnioną komórkami totipotencjalnymi ;)
~marcin(student biologii)(2009-03-27)

    w kolko zadajecie te same pytania... poczytajcie troche ;|
~Martyna(2009-04-05)

    Czy mógłby mi ktoś pomóc? Mam udowodnić, że symetria promienista jest przystosowaniem do osiadłego trybu życia... proszę o pomoc. Z góry dziękuję;>
~Stefka(2009-04-05)

    Czy moglibyście mi pomóc..? Mam takie pytanie: Skąd pochodzi nazwa parzydełkowce..Ale nie chodzi mi o opis z czego się składa, bo ja już to wiem..Ale skąd się wzięła ta nazwa..??!!
~Sylwia(2009-04-10)

    Potrzebuję pomocy!! Jaka rolę odgrywają gąbki i parzydełkowce w środowisku i gospodarce człowieka?
~Dosieńkaa.(2009-04-28)

    Znaczenie dla środowiska i człowieka
~Ola13(2009-09-23)

    dlaczego hełbię modrą zaliczamy do parzydełkowców?

~wiki(2010-01-07)

    pomocy!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!mam na zadanie napisać z czego składa się chełbia
~nata25(2010-01-14)

    czy kostkowce inaczej parzydelkowce sa w stanie zabic czlowieka ?
~pulse(2010-09-20)

    Ile odnóży posiadają parzydełkowce??? proszę o szybką odpowiedź. Z góry dziękuję.
~Enio(2010-11-14)

    proszę o pomoc !!! jekie są gatunki gąbek i parzydełkowców
~katarzyna(2011-02-27)

    Mam pytanie a... sa jakies ciekawostki do parzydełkowcuw.?
~Wiesio(2012-01-02)

    negatywne i pozytywne znaczenie parzydełkowców ze 2 chociaz do
kazdego prosze szybko
~radek(2012-01-02)

    ratunku
~(2012-01-25)