W tym dziale poruszono również problemy związane z odpornością i genetyką. Potrzebna też jest pewna wiedza o roli krwi i o bakteriach.


Kilka porad dotyczących tego jak pracować z testami

• Jeśli dysponujesz pewną wiedzą, to postaraj się z marszu rozwiązać te zadania, które potrafisz rozwiązać bez pomocy podręcznika. Odpowiedzi zapisuj! Nawet jedno dobrze rozwiązane zadanie będzie sukcesem.

• Następnie przestudiuj te rozdziały podręcznika, które mogą Tobie pomóc w rozwiązywaniu pozostałych testów.

• Nie zaglądając do podręcznika rozwiązuj kolejne zadania. Odpowiedzi zapisuj! Powtarzaj te czynności aż do skutku.

• Następnie możesz podjąć próbę ułożenia własnych testów; zacznij od najprostszych. Jest to bardzo dobry i niezwykle skuteczny sposób uczenia się i utrwalania materiału.

Zadania oznaczone * to zadania, do których rozwiązania potrzebna jest wiedza z całego kursu biologii.

Tak banalne wiadomości jak: budowa, podział wirusów, nazwy chorób spowodowanych wirusami są Wam oczywiście znane.


Zad. 1

Wirusy zbudowane są z osłonki białkowej (tworzą ją powtarzające się podjednostki białkowe) i kwasu nukleinowego; niektóre z nich otoczone są dodatkową otoczką zbudowaną z białek lipidów i węglowodanów.

Zad. 1a

Wyjaśnij krótko dlaczego wielu naukowców nie zalicza wirusów do świata ożywionego.

Zad. 1b

Wyjaśnij jaką rolę pełnią: kwas nukleinowy i osłona białkowa.

Zad. 2

Komórki roślinne i bakteryjne poza błoną komórkową otoczone są dodatkowo ścianą komórkową. Krótko wyjaśnij dzięki czemu tą dodatkową barierę mogą pokonać wirusy.

Zad. 3*

Poniższy rysunek przedstawia w sposób schematyczny różne rodzaje kwasów nukleinowych, które mogą wchodzić w skład budowy wirusów. Napisz jakiego rodzaju DNA i RNA oraz w którym miejscu komórki roślinnej i bakteryjnej wystepują. Skonstruuj odpowiednią tabelę.

Zad. 4

Na rysunkach przedstawiono cykl lityczny (normalny) trzech różnych wirusów. Kolejne etapy rozwoju wirusów oznaczono literami. Po przeanalizowaniu rysunków rozwiąż kolejno zadania 4a i 4b.

Zad. 4a

Namnażanie różnego typu wirusów ma kilka etapów identycznych; wymień takie etapy, podaj ich oznaczenia literowe, napisz krótko co się w nich dzieje i podaj ich nazwy.

Zad. 4b

Poza podobieństwami w namnażaniu się wirusów występują również różnice; wskaż je podając oznaczenia literowe oraz napisz krótko na czym te różnice polegają.

Zad. 5

Wyjaśnij krótko dlaczego w celu powielenia się (namnożenia) konieczne jest wniknięcie wirusa do wnętrza żywej komórki zwierzęcej.

Zad. 6

Wiriony po wniknięciu do komórek przez pewien okres nie są zdolne do infekowania kolejnych komórek, wyjaśnij dlaczego?

Zad. 7*

Zdarza się, że po zetknięciu się z wirusem nie chorujemy (dowodem na to, że z nim się zetknęliśmy jest obecność przeciwciał), choroba może rozwinąć się niekiedy po dłuższym czasie, możemy też nigdy na nią nie zachorować. W komórkach zaatakowanych przez wirusa nie stwierdza się jego obecności. Wyjaśnij krótko na czym polega opisane zjawisko.

Zad. 8

Na rysunku przedstawiono komórkę zdrową I, komórkę zaatakowaną przez wirusa (pod koniec cyklu litycznego) II i komórkę, w której materiał genetyczny uległ włączeniu w DNA gospodarza (cykl lizogenny) III. Napisz czym różnią się od siebie poniższe komórki; uwzględnij zmiany, które zajść musiały we wnętrzu tych komórek.

Zad. 9

W przypadku leczenia chorób wywołanych przez bakterie stosujemy często antybiotyki, które upośledzają metabolizm bakterii i w ten sposób niszczą je, w niektórych sytuacjach musimy stosować surowice. Aby zapobiec chorobom wywołanym przez bakterie staramy się wzmocnić odporność organizmu prowadząc zdrowy i aktywny tryb życia, przestrzegamy zasad higieny, a przeciwko niektórym chorobom szczepimy się. Po uważnym przeczytaniu tekstu rozwiąż zadania 9a, 9b.

Zad. 9a

Napisz krótko, którego z wyżej wymienionych sposobów i dlaczego nie można zastosować w przypadku chorób wywołanych wirusami.

Zad. 9b

Wyjaśnij czym różni się surowica od szczepionki i kiedy się je stosuje?

Zad. 10*

Organizm człowieka wykształcił wiele obronnych mechanizmów, między innymi naturalna mikroflora przewodu pokarmowego produkuje przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne substancje wpływające niekorzystnie na mikroorganizmy patogenne. Czy w przypadku takich chorób jak: różyczka, ospa wietrzna, grypa, podanie antybiotyku (jak wiesz antybiotyki wpływają negatywnie na metabolizm komórek) pomoże leczyć te choroby, czy też może wpłynąć na chorego negatywnie? Krótko uzasadnij swoją odpowiedź.

Zad. 11

Bardzo ruchliwy trzynastolatek mieszkający w Łowiczu został pogryziony przez podejrzaną o wściekliznę mysz; napisz krótko jakie powinny być podjęte przez rodziców działania.

Zad. 12*

To, że wyżej opisany chłopaczek przeżył swoje trzynaście lat w zdrowiu zawdzięcza niewątpliwie odporności swojego organizmu wspomaganej przez lekarzy i jak sądzę usilnej pracy jego Anioła Stróża.

Na poniższym schemacie przedstawiono różne mechanizmy obronne człowieka. Mam nadzieję, że pomoże on Tobie w rozwiązywaniu kolejnych zadań.

Zad. 12a*

Na rysunkach przedstawiono różne mechanizmy obronne organizmu; napisz krótko na czym one polegają i do jakiego typu odporności zaliczyłbyś je (popatrz na schemat).

Zad. 12b*

Ciągle ten sam trzynastolatek (niech mu będzie Jaś) w wieku sześciu lat przeszedł świnkę. Napisz jakiego rodzaju odporność w związku z tym jego organizm nabył (patrz na schemat) i czym ona jest spowodowana.

Zad. 13

Ostatnio wiele osób szczepi się przeciwko grypie, moja znajoma zaszczepiła się i niestety szczepionka okazała się nieskuteczna. Lekarze uważają, że w okresie jesieni, zimy i wiosny, czyli w okresie obfitym w zachorowania na grypę, należy w szczególny sposób zadbać o zwiększenie odporności organizmu i w niektórych przypadkach taka zwiększona odporność skuteczniej niż szczepionka może zapobiec zachorowaniu. Po przeanalizowaniu tekstu napisz dlaczego w niektórych przypadkach szczepionka jest nieskuteczna i jaki jest tego powód.

opracowanie dla serwisu "PRZYRODNIK": Ewa Niemczewska-Borowczak

Ewa Niemczewska-Borowczak
Ul. Podhalańska 12/3
80-322 Gdańsk Oliwa
Tel: 554-42-30
E-mail: niemczewska@wp.pl