Tkanki nabłonkowe dzieli się ze względu na ich budowę i pełnione funkcje. Wyróżnia się zatem:
- nabłonek wielowarstwowy, charakterystyczny, jako nabłonek okrywający,
dla kręgowców, w którym komórki ułożone są w kilku warstwach
- nabłonek jednowarstwowy, typowy jako tkanka okrywająca dla bezkręgowców
(poza szczecioszczękimi, złożony z pojedynczej warstwy komórek).
Komórki tkanki nabłonkowej przylegają do siebie ściśle, a ilość substancji
międzykomórkowej między nimi jest minimalna (w przeciwieństwie do tkanki
łącznej). Komórki nabłonka połączone są specjalnymi złączami, a czasem granica
między nimi (czyli błona komórkowa) całkiem zanika i powstaje tzw. syncycjum
(inaczej zespólnia lub syncytium).
Nabłonek ma przede wszystkim funkcje ochronną, ale w związku z faktem, że
jego komórki wytwarzają całą gamę dodatkowych tworów komórkowych, jak
mikrokosmki, rzęski, wici, włoski itp., pełni też wiele innych funkcji, między
innymi bierze udział we wchłanianiu pokarmu, chroni przed inwazją
mikroorganizmów, bierze udział w wymianie gazów i wydalaniu.
Podział nabłonków ze względu na budowę:
- jednowarstwowy
- płaski
- sześcienny
- walcowaty
- wielorzędowy
- wielowarstwowy
- płaski: rogowaciejący i nierogowaciejący
- sześcienny
- walcowaty
- gruczołowy
A - nabłonek jednowarstwowy walcowaty
B - nabłonek jednowarstwowy walcowaty urzęsiony
C - nabłonek wielowarstwowy płaski
D - nabłonek jednowarstwowy płaski
E - nabłonek przejściowy
F - nabłonek wielorzędowy(migawkowy)
G - nabłonek sześcienny
I - nabłonek wielowarstwowy walcowaty urzęsiony
Podział nabłonków ze względu na funkcję
- pokrywający (okrywający i wyściełający) - wyścieła jamy ciała i
narządów, np. przewód pokarmowy, wnętrze nosa
- ruchowy - polega na przesuwaniu za pomocą rzęsek niepotrzebnych drobin,
które dostaja się do wnętrza organizmu ze środowiska zewnętrznego, na
przykład z tchawicy
- wydzielniczy - współtworzy gruczoły wydzielnicze, występuje w gruczołach
wydzielniczych, wytwarzających hormony, potowych, łojowych, śluzówce jelita,
śluzówce jamy gębowej
- transportujący - transportuje różne cząsteczki chemiczne przez warstwę
nabłonkową, na przykład jelita, kanalików nerkowych, naczyń włosowatych czy
pęcherzyków płucnych
- zmysłowy - ma zdolność do odbierania bodźców, występuje w narządach
zmysłów, np. siatkówka oka, kubki smakowe, ucho wewnętrzne,
SŁOWNICZEK
- Blastula (ang. blastula, gr. blastós 'zarodek', 'związek'),
wczesne stadium rozwoju zarodkowego tkankowców powstałe w wyniku
bruzdkowania
- Ektoderma (ang. ectoderm) - zewnętrzna warstwa zarodka, tzw.
zewnętrzny listek zarodkowy w stadium gastruli. Z ektodermy powstają
głównie: skóra, nabłonek i pochodne (paznokcie), gruczoły potowe i gruczoły
łojowe, nabłonek jelita przedniego i tylnego, szkliwo zębów, elementy oka
(rogówka, soczewka, siatkówka) i cały układ nerwowy.
- Endoderma - to wewnętrzna warstwa komórek w rozwoju zarodkowym
zwierząt powstająca w stadium gastruli. Inaczej listek zarodkowy. W jej
obrębie tworzy sie jama zwana prajelitem, do której z zewnątrz prowadzi
otwór, czyli pragęba. Z niej rozwijają się : nabłonek jelita środkowego,
trzustka, wątroba, nabłonek układu oddechowego , pęcherz moczowy, cewka
moczowa.
- Nabłonek wielowarstwowy składa się z kilku lub wielu warstw
komórek. Wierzchnie (płaskie) warstwy tego nabłonka stale się złuszczają, a
ich miejsce zajmują komórki pochodzące z warstw głębszych.
- Nabłonek jednowarstwowy tkanka zwierzęca, którą tworzy pojedyncza
warstwa komórek. Występuje on zwykle w tych miejscach, gdzie intensywnie
zachodzi przemieszczenie się substancji np. dyfuzja lub wchłanianie.
- Syncytium, zespólnia - wielojądrowa komórka powstała poprzez
połączenie się luźnych pojedynczych komórek jednojądrowych. Można ją nazwać
tegumentem.
- Mikrokosmki - mikroskopijna, palczasta wypustka cytoplazmatyczna
na powierzchni błony komórkowej, zwiększająca powierzchnię błony, a tym
samym zwiększająca zdolność wchłaniania substancji odżywczych.
- Rzęski - cienkie wypustki cytoplazmatyczne, osadzone na
ciałkach podstawowych i pełniące w zasadzie jedną zasadniczą funkcję:
ruchową. Występują w niektórych komórkach eukariotycznych.
Artykuł powstał na bazie informacji zawartych w Wikipedii: Źródło:
pl.wikipedia.org,
autorzy, na licencji
GNU Free
Documentation License
Dostępne: 2005-10-27 |
