BIOLOG

Grypa to choroba zakaźna będąca skutkiem zarażenia wirusem grypy. Materiał genetyczny wirusa ma postać RNA. Zarazki grypy przenoszą się pomiędzy ludźmi drogą kropelkową (np. podczas kichania). Choroba rozprzestrzenia się podczas sezonowych epidemii powodując ostre objawy uniemożliwiające pracę osobom czynnym zawodowo. Ludzie starsi lub osłabieni mogą na skutek grypy nabawić się groźnych powikłań, które nierzadko kończą się zgonem pacjenta. Epidemie grypy powodują znaczne koszty społeczne. Duża zmienność genetyczna wirusa grypy prowadzi do powstawania co kilkadziesiąt lat bardzo groźnych szczepów, które wywołują pandemie. W XX wieku miały miejsce trzy takie pandemie. Wirus grypy przyczynił się do śmierci milionów ludzi. Naukowcy przypuszczają, że głównym źródłem nowych szczepów wirusów mogą były ptaki.

Rodzaje wirusa grypy

Główne rodzaje wirusa grypy:

• wirus grypy A (chorują ludzie i inne ssaki (np. świnia) oraz ptaki)
• wirus grypy B (chorują tylko ludzie)
• wirus grypy C (chorują tylko ludzie)

Rodzaj A najczęściej powoduje epidemie i pandemie. Jest to możliwe dzięki zdolności tego wirusa do podlegania skokom antygenowym. Wirus potrafi relatywnie szybko zmieniać strukturę białkową swojej otoczki, dzięki czemu przeciwciała osób, które już raz chorowały na grypę nie są w stanie rozpoznać nowego szczepu wirusa jako zagrożenia. Wirusy z rodzajów B i C zdolne są wyłącznie do przesunięcia antygenowego, co nie pozwala im na tak łatwe zmylenie mechanizmów odpornościowych zwierząt.

Wśród wirusów rodzaju A można dokonać dalszej klasyfikacji w oparciu o typy białek tworzących otoczkę białkową (hemaglutynia HA lub H) oraz neuramidazy (NA lub N). Białka te są niezbędne do poprawnego rozwoju wirusa. Wyróżniono 16 podtypów H oraz 9 podtypów N w rodzaju A. Rodzaj B ma tylko po jednym podtypie. Obecnie najpowszechniejsze są szczepy wirusa oznaczone jako H1N1 oraz H3N2. Poszczególne szczepy oznacza się określając rodzaj, miejsce wyizolowania zarazka, numer próbki, rok oraz typ hemaglutyniny i neuramidazy np. A/Moscow/10/99 (H3N2) and B/Hong Kong/330/2001.

Grypa, która bardzo szybko się rozprzestrzenia oraz powoduje epidemie czy pandemie, a chorzy nie reagują na leczenie, nazywana jest supergrypą. Nie jest to jednak określenie stosowane w medycynie.

Genetyka

Wirus A przechowuje swój genom w postaci ośmiu niezależnych liniowym odcinków odwrotnego RNA. Każdy z nich zawiera jeden gen, ale dwa z nich zawierają więcej niż jeden punkt startowy. Podczas transkrypcji RNA geny te mogą być odczytywane przez rybosom na dwa sposoby co daje po dwie odmiany białek. Dzięki podziałowi na segmenty możliwa jest wymiana genów pomiędzy dwoma wirusami pasożytującymi na tej samej komórce. Przypomina to trochę mieszanie się genów u organizmów wyższych podczas rozmnażania płciowego. Jednak takie krzyżowanie się genów występuje bardzo rzadko. Szczególnie nieprawdopodobne jest spotkanie się w tej samej komórce wirusa potrafiącego zarażać ludzi oraz innego przenoszonego zwierzęta. W takiej sytuacji może powstać zupełnie nowy szczep zdolny do wywołania pandemii. Aby doszło do tej mało prawdopodobnej sytuacji człowiek lub zwierzę (np. świnia) musi się zarazić ludzkim oraz zwierzęcym wirusem w tym samym momencie.

Objawy

Objawy tej choroby to:

• wysoka gorączka
• bóle kostno-mięśniowe
• znaczne osłabienie
• bóle głowy
• suchy kaszel
• katar i kichanie
• ból gardła