BIOLOG

Chiralność (z gr. cheír - ręka) to topologiczna własność par dowolnych obiektów geometrycznych polegająca na tym, że obiekty te nie są tożsame, lecz można je przekształcić jedne w drugie poprzez rzut przez płaszczyznę symetrii. Takie pary obiektów nazywa się enancjomorfami. Mówiąc prościej, chiralny jest każdy obiekt, którego lustrzane odbicie nie jest tożsame z nim samym.

Warunkiem wystarczającym chiralności danego obiektu jest brak występowania jakiegokolwiek elementu wewnętrznej symetrii (punktu, linii lub płaszczyzny symetrii), czyli jego pełna asymetryczność. Nie jest to jednak warunek konieczny: istnieją np. obiekty chiralne, posiadające trójkrótną oś symetrii. Warunkiem koniecznym i wystarczającym chiralności jest nieposiadanie przez obiekt ani dwukrotnej inwersyjnej osi symetrii, ani płaszczyzny symetrii.

W życiu codziennym mamy do czynienia bardzo często z obiektami chiralnymi. Typowe przykłady to prawa i lewa rękawiczka czy prawo- i lewoskrętna sprężyna.

Wiele cząsteczek chemicznych jest chiralnych. Pary chiralnych cząsteczek nazywa się enancjomerami i wykazują one zazwyczaj aktywność optyczną czyli przeciwną skręcalność światła spolaryzowanego. Chiralność cząsteczek naturalnych oraz ich wystepowanie w postaci tylko jednej z dwu możliwych form ma fundamentalne znaczenie w procesach życiowych. Życie inteligentne, a nawet życie w ogóle nie może istnieć w oparciu o achiralne cząsteczki, gdyż nie było by w stanie odróżnić prawej strony od lewej. Reakcje chemiczne w których następują zmiany, zachowanie lub wymuszenie chiralności są badane przez stereochemię.

Chiralność ma też spore znaczenie w fizyce cząstek elementarnych, gdyż, dzięki występowaniu spinu wiele cząstek jest asymetryczna i posiada swoje enancjomorfy. Pojęcie chiralności stosowane w fizycze cząstek elementarnych nie jest jednak ściśle tożsame z "normalnym", geometrycznym użyciem tego terminu.

W pewnym sensie mówi się w fizyce o chiralnych (czyli asymetrycznych) fundamentalnych siłach i prawach.