BIOLOG

Tężec (łac. Tetanus) - ciężka choroba przyranna zwierząt i człowieka. Tężec jest chorobą zakaźną (wywoływana przez czynnik zakaźny), ale niezaraźliwa, ponieważ jej przyczyną są egzotoksyny (o charakterze neurotoksyn) wytwarzane przez laseczki tężca (Clostridium tetani).

Tężec występuje na całym świecie. Ze zwierząt najczęściej dotyczy koni, ale psy, koty, bydło i świnie są mniej wrażliwe. Natomiast ptaki są odporne. Bardzo podatny jest człowiek.

Etiologia

Chorobę u ludzi i zwierząt powoduje Clostridium tetani zwane czasami też Bacillus tetani, czyli beztlenowa orzęsiona laseczka wytwarzająca okrągłe spory, zwane też przetrwalnikami, umieszczone na końcach laseczki.
 

Źródła zakażenia i patogeneza

Spory po wniknięciu w tkanki, najczęściej po zranieniu lub skaleczeniu, przechodzą w postać wegetatywną poprzez proces kiełkowania spor. Rozwojowi sprzyjają warunki beztlenowe. Takie warunki spotykamy w ranach głębokich. W ranach płytkich i drobnych skaleczeniach może również dochodzić do namnażania się laseczek tężca pod warunkiem dodatkowego zakażenia drobnoustrojami tlenowymi, które zużywając tlen wytworzą warunki korzystne do rozwoju laseczek tężca. Namnażając się w miejscu zakażenia produkuje toksyny: tetanospazminę, tetanolizynę i fibrynolizynę.
Tetanospazmina jest neurotoksyną atakującą komórki nerwowe.
Tetanolizyna działa litycznie na czerwone ciałka krwi.

Laseczka tężca jest bardzo rozpowszechniona w przyrodzie. Występuje w glebie, kurzu, błocie.
 

Objawy

Okres inkubacji choroby wynosi od 2 do 50 dni. Najczęściej około 7 -14 dni. Pierwsze objawy to skurcze mięśni. Początkowo głowy przede wszystkim mięśnia żuchwy powodując charakterystyczny szczękościsk (trismus). W następnym etapie skurcze obejmują inne partie mięśni szkieletowych.
 

Zapobieganie

Jedyną metodą zapobiegania tej chorobie są szczepienia przeciwtężcowe. Szczepienia stosuje się u ludzi, można także szczepić konie.
U ludzi szczepienia przeciw tężcowi należą do szczepień obowiązkowych, bezpłatnych. Aby uchronić osobę dorosłą przed zachorowaniem, konieczne jest powtarzanie podawania dawek tej szczepionki w odpowiednich odstępach czasu w ciągu całego życia, nie rzadziej niż co 10 lat.

Treść hasła pochodzi z Wikipedii i udostępniana jest na licencji: GNU