Serwis informacyjny: PTASIA GRYPA
Ptasia grypa (influenza ptaków) - choroba zakaźna występująca
powszechnie u ptaków, wywołana przez wirusa z rodziny Orthomyxoviridae, rodzaju
Influenzavirus A - odmianę wirusa grypy.
Występowanie i szczepy
Ptasia grypa występuje na całym świecie i wszystkie gatunki ptaków są podatne na
zarażenie się wirusem, choć niektóre gatunki są bardziej odporne od innych. Do
tej pory zidentyfikowano ponad 140 szczepów wirusa. Większość z nich to odmiany
łagodne o niskiej patogenności (ang. Low Pathogenic Avian Influenza, LPAI).
Mimo tego znane są dwa szczepy (H5 i H7), które mogą przyczyniać się do dużej
śmiertelności wśród drobiu - szczepy o wysokiej patogeniczności (ang. Highly
Pathogenic Avian Influenza, HPAI). Szczepy te zazwyczaj jednak nie występują
wśród dziko żyjących ptaków. Pojawiają się one u drobiu, przetrzymywanego w
ogromnych, nienaturalnych zagęszczeniach. Dzikie ptaki mogą zarazić się tymi
szczepami przez bezpośredni kontakt z chorym drobiem.
Szczep H5N1
Najgroźniejszym obecnie szczepem wirusa jest szczep H5N1. Po raz pierwszy
stwierdzono go w Hong Kongu w 1997 r. Szczep ten wyewoluował najprawdopodobniej
ze szczepów LPAI w ogromnych fermach na skutek nienaturalnego zagęszczenia
hodowanego drobiu, złych warunków sanitarnych i innych czynników.
Mimo stwierdzenia już w 1997 r. prawdziwa epidemia ptactwa domowego wybuchła
dopiero w 2003 r. w Kambodży, Chinach, Indonezji, Japonii, Laosie, Korei
Południowej, Tajlandii i Wietnamie. W roku tym zginęło od wirusa i lub zostało
zabitych przez hodowców ok. 100 mln sztuk drobiu. Po względnym opanowaniu
choroby nastąpił nawrót w 2004 r. w tych samych krajach oraz w Malezji,
Kazachstanie, Rosji (na Syberii), Iraku, Iranie i w Gruzji, a także w Europie -
na Węgrzech, Ukrainie, Słowacji, w Chorwacji, Rumunii, Turcji, Włoszech, Grecji,
Bułgarii, Austrii, Bośnii, Serbii i Czarnogórze, Francji, Niemczech, Szwajcarii,
Słowenii i w Polsce, oraz w Afryce - Nigerii, Nigrze i w Egipcie.
Drogi zarażenia
Mimo ryzyka zarażenia się chorobą przez inne ptaki (szczególnie narażone są
ptaki wodne - kaczki, gęsi i łabędzie czyli blaszkodziobe Anseriformes oraz mewy
Laridae) nie ma żadnych dowodów na to, że ogniska choroby mogą powstawać na
skutek przenoszenia wirusa przez dzikie i migrujące ptaki. Czas i kierunki
migracji dziko żyjących ptaków są odmienne od czasu i kierunków
rozprzestrzeniania się obecnej epidemii ptasiej grypy.
Do powstania nowych ognisk choroby w Azji dochodziło zawsze na skutek
przemieszczania zarażonego drobiu. Wybuch epidemii w Kazachstanie, Mongolii i
Rosji miał miejsce w okresie letnim, kiedy ptaki wodne pierzą się i nie są
zdolne do lotu. Ponadto ogniska choroby występują w miejscach połączonych
głównymi szlakami komunikacyjnymi, którymi prawdopodobnie transportowano
zarażony drób. Dodatkowo wirus H5N1 jest tak zjadliwy, iż zarażony ptak nie
byłby w stanie przelecieć znacznej odległości.
Obserwowany w lutym 2006 r. "atak" ptasiej grypy w Europie także nie pokrywa się
z migracjami ptaków - ptaki migrujące jeszcze nie zdążyły wrócić, a np. gęsi
zbożowe, które u nas zimują, przyleciały z północy, gdzie do tej pory nie
odnotowano szczepu H5N1.
Zagrożenie pandemią
Największym niebezpieczeństwem dla ludzi byłoby pojawienie się mutacji w
strukturze genetycznej wirusa, która pozwoliłaby mu na przenoszenie się od
człowieka do człowieka. W chwili obecnej człowiek może zakazić się jedynie od
zwierzęcia, ale zupełnie prawdopodobne jest pojawienie się (na drodze mutacji)
zmiany w genetycznej strukturze wirusa umożliwiającej mu przenoszenie się od
człowieka do człowieka, choć wymaga to niekorzystnego zbiegu okoliczności: aby
doszło do tej mało prawdopodobnej sytuacji człowiek lub zwierzę (np. świnia)
musi zarazić się równocześnie wirusem ludzkim i zwierzęcym. W skrócie można
powiedzieć, że dzięki podziałowi na segmenty możliwa jest wymiana genów pomiędzy
dwoma wirusami pasożytującymi na tej samej komórce. W takiej sytuacji może
powstać zupełnie nowy szczep zdolny do wywołania pandemii.
W 2005 odtworzono strukturę genetyczną wirusa, który wywołał epidemię grypy
hiszpanki w latach 1918-1919. Okazało się że wirus był bardzo podobny do wirusa
ptasiej grypy i najprawdopodobniej od niego pochodził. Na razie nie wykryto
jeszcze pojawienia się takiej mutacji.
Tekst udostępniany z wikipedii na licencji
GNU Free
Documentation License.
