Bądź na bieżąco z wydarzeniami, subskrybuj kanały RSS
     Zobacz inne kanały tematyczne RSS dziennika BIOLOG
Wiadomości | Biotechnologia | Botanika | Ciekawostki | Ekologia | Leśnictwo | Medycyna | Zoologia | Encyklopedia | Forum chemiczne | Forum medyczne |
  
Tkanki roślinne

Wracaj: ŚCIĄGI


Tkanka to zespół komórek wyróżniających się strukturą, położeniem i pochodzeniem; współdziałających w pełnieniu pewnych, określonych funkcji.

Tkanki możemy podzielić na: jednorodne mające komórki jednego typu np.: miękisz, kolenchyma, sklerenchyma; tkanki złożone np.: tkanki przewodzące; tkanki twórcze i tkanki stałe

Układy tkankowe to wszystkie tkanki, które w danej roślinie pełnią te same funkcje, niezależnie od położenia w roślinie

Układy tkankowe

Zespoły tkanek wyróżnione na podstawie ciągłości topograficznej (układy morfologiczne) lub fizjologicznego podobieństwa (układy funkcjonalne) albo obu naraz (układy morfologiczno-funkcjonalne)

Na podstawie kryterium topograficznego wyróżnia się trzy układy:

  • Układ okrywający tworzy zewnętrzną osłonę ciała rośliny, w pierwotnym ciele rośliny jest reprezentowany przez skórkę, a w partiach z wtórnym przyrostem przez korkowicę.

  • Układ przewodzący jest złożony z łyka i drewna, składa się z wielu typów komórek, niektóre z nich jak elementy przewodzące są specyficzne dla tkanek przewodzących, inne np.: komórki miękiszowe, włókna tkanek mechanicznych, mają odpowiedniki w pozostałych systemach tkankowych.

  • Układ podstawowy obejmuje wszystkie tkanki poza dwoma powyższymi. Należą tu miękisz, zwarcica, twardzica, tkanki wydzielnicze roślin, organy wegetatywne (łodyga, korzeń, liść). Różnią się rozmieszczeniem tkanek przewodzących i podstawowych.

Pierwszą próbą klasyfikacji ukształtowania układu podstawowego w łodydze i korzeniu była teoria stelarna.

Na podstawie kryterium fizjologicznego wyróżnia się:

  • Układy twórcze, które obejmują wszystkie tkanki merystematyczne wierzchołka wzrostu, pędu, korzenia; miazgę, miazgę korkotwórczą i interkalarną.

  • Układ okrywający (izolujący), stanowi skórka, pierwotna tkanka okrywająca i podskórnia (egzoderma) korzenia.

  • Układ przewodzący (transportowy) obejmuje nieprzerwane ciągi drewna i łyka przebiegające od korzeni do liści i końcowych części pędów, w cewkach i naczyniach następuje transport apeoplastowy (transport wody od korzeniw górę rośliny)

  • Układ fotosyntetyczny tworzą wszystkie komórki zawierające chloroplasty, głównie chlorenchyma liści, ale również innych zielonych części rośliny.

  • Układ wzmacniający (mechaniczny) obejmuje tkanki wzmacniające: zwarcicę i twardzicę, jednak w szerszym znaczeniu stanowią go w zasadzie wszystkie komórki, ponieważ ich sztywne ściany komórkowe do pewnego stopnia warunkują usztywnienie ciała całej rośliny.

  • Układ przewietrzający (wentylacyjny) utworzony jest z przestworów makrokomórkowych wypełnionych powietrzem, umożliwia on wymianę na zasadzie dyfuzji. System przestworów powietrznych korzenia jest połączony z przestrzenią gazową gleby poprzez przetchlinki, w pędzie zaś połączony jest z atmosferą za pomocą szparek w skórce i przetchlinek w korkowicy.

  • Układ spichrzowy obejmuje wszystkie komórki lub tkanki, w których magazynowane są substancje zapasowe, gromadzona może być także woda. Tkanką spichrzową jest głównie tkanka miękiszowa różnych partii organów np.: rdzenia, kory pierwotnej, promieni rdzeniowych oraz miękisz drzewny i łykowy, w nasionach tkanką spichrzową jest bielmo, a w nasionach bezbielmowych miękisz liścienia.

  • Układ wydzielniczy stanowią wszelkiego rodzaju wytwory komórek lub tkanek.

  • Układ ruchowy stanowią wszelkiego typu urządzenia, których funkcją jest powodowanie ruchu roślin.

  • Układ chłonny (absorpcyjny) stanowi głównie skórka korzenia (ryzoderma) wytwarzająca włośniki, w starszych partiach korzenia pokrytych podskórnią, wchłanianie wody odbywa się przez nieskorkowaciałe komórki przepustowe. Funkcje chłonne pełnią również tarczowate włoski chłonne, welumen korzeniowy epifitów i ssawki pasożytów.

Układ okrywający

l

Epiderma jest powierzchniową warstwą komórek w organach o budowie pierwotnej. Istnieją dość duże różnice rozwojowe, strukturalne i funkcjonalne między epiderma pędu i korzenia. Różnice te uwydatnia termin ryzoderma stosowany dość często na oznaczenie skórki korzenia.

Epiderma pędu u roślin lądowych jest tak zbudowana, że pęd może pobierać dwutlenek węgla, w związku z fotosyntezą, oraz transpirować wodę, co umożliwia transport soli i innych substancji z prądem wody, a jednocześnie jest zabezpieczony przed nadmierną utratą wody. Skórka pędu umożliwia kontrolowaną wymianę gazową i robi to tak sprawnie, że szybkość wymiany osiąga wartości od prawie zerowej do takiej, jaka istniałaby bez skórki. Jest to możliwe dzięki pokryciu skórki kutykulą i występowaniu szparek, których pory łączą system przestworów międzykomórkowych wewnątrz organu z atmosferą zewnętrzną i w których działa mechanizm regulujący otwarcie porów w zależności od stężenia CO2 i turgoru wewnątrz zielonego organu.

Podstawowym typem komórek skórki są właściwe komórki epidermalne, jako komórki najmniej wyspecjalizowane, odpowiadające miękiszowi innych tkanek złożonych. Pomiędzy właściwymi komórkami skórki występują pary komórek szparkowych tworzące szparki oraz różne wyspecjalizowane komórki, jak: komórki gruczołowe, komórki pęcherzykowe umożliwiające zamykanie, się liści traw, komórki soczewkowe załamujące w specjalny sposób promienie światła i inne. Epiderma pędu często wytwarza trichomy (włoski). W liściach łuskowatych epiderma może mieć charakter sklerenchymatyczny.

Kutykula

Kutykula występuje na powierzchni całego pędu roślin, łącznie z wierzchołkiem, również u roślin wodnych, choć u różnych gatunków oraz w różnych częściach tego samego pędu może różnić się grubością wynoszącą od ułamka mikrometra do ponad 100um. Przerwy w kutykuli występują tylko w miejscu porów szparek. U niektórych Pteridophyta kutykula występuje w formie zaczątkowej (niewielka akumulacja substancji typu kutyny), np. u Equisetaceae, Ophioglossaceae. Należy tu nadmienić, że zaczątkowy stan kutykuli u paprotników nie przeszkadza im żyć nawet w stosunkowo suchych siedliskach. Kutykula jest warstewką kutyny, która od strony ściany komórkowej zawiera szkielet celulozowy i jest przyczepiona do reszty ściany za pośrednictwem lamelli pektynowej. Niekiedy termin kutykula stosowany jest do warstewki czystej kutyny. Przy poprzednio podanej definicji warstewka czystej kutyny zwana jest warstewką kutykularną, zaś ta część, która zawiera, obok kutyny, celulozę, ale leży nad lamellą pektynową, nazywa się warstewką skutynizowaną. Uważa się, że lamella pektynowa jest ciągła z blaszką środkową ścian antyklinalnych.

U wielu roślin można przy pomocy pektynazy oddzielić kutykulę od ściany, która odpada wtedy mniejszymi lub większymi płatami. U niektórych jednak roślin, np. Zea, Vitis, pektynaza działa słabo, albo nie działa w ogóle, co wskazuje, że struktura zewnętrznej ściany nie zawsze jest tak prosta jak to pokazuje rysunek.

W kutykuli mogą znajdować się warstewki dwójłomnego wosku, który uważany jest za składnik szczególnie trudno przenikliwy. Nowsze badania wskazują, że poliuronidy, główny składnik pektyn, występują w całej grubości zewnętrznej ściany skórki, jednak najobficiej w lamelli pektynowej. W warstwie skutynizowanej można wykazać obecność składnika fibrylarnego przy pomocy mikroskopu elektronowego, przy czym składnik ten nie występuje w części powierzchniowej, która odpowiadałaby warstewce kutykularnej. Badania chemiczne wskazują, że składnik fibrylarny warstwy skutynizowanej jest celulozą i że towarzyszą mu typowe substancje wypełniające.

Wielocukry zewnętrznej, powierzchniowej ściany epidermy, aż do warstwy skutynizowanej włącznie, są pogrążone w wodzie. Badania z koloidalnymi cząstkami złota wskazują, że poruszają się one w liściu z prądem transpiracyjnym wnikając w zewnętrzną ścianę skórki tak, jakby występowały tam kanały o średnicy około 30 nm. Stosując metodę wysrebrzania, można uwidocznić w zewnętrznej ścianie skórki tak zwane ektodesmy. Początkowo po ich odkryciu sądzono, że jest to odpowiednik mikroskopowych plazmodesm. Obecnie wiadomo, że tak nie jest. Mikroskop elektronowy nie wykazuje istnienia w zewnętrznej ścianie pasm cytoplazmatycznych otoczonych błoną, ektodesmy są nitkowatymi obszarami o podobnej zawartości jak sąsiednie części ściany, wyróżniają się jedynie właściwościami redukującymi w stosunku do soli srebrowych. Występuje dobowy rytm liczby ektodesm. Liczba ich jest poza tym zależna od czynników zewnętrznych. Występowanie ektodesm ma zapewne związek z przemianami zachodzącymi w ścianie; w czasie wzrostu powierzchniowego i po jego zakończeniu dodawane są nie tylko nowe warstewki ściany od strony protoplastu, ale również nowe lamelle kutykuli odkładane są pod istniejącymi. Ektodesmy są wyróżnionymi szlakami penetracji substancji w zewnętrznej ścianie epidermy. Żeby je wyraźniej odróżnić od plazmodesm, zaproponowano dla nich nazwę teichody.

Kutykula jest zwykle grubsza u gatunków żyjących w warunkach małej wilgotności oraz dużej intensywności światła słonecznego. Jej grubość waha się w dojrzałych częściach pędu w zależności od ich wieku oraz warunków w jakich się znajdują. Powierzchnia zewnętrzna kutykuli może być gładka, bruzdowata albo brodawkowata. Bruzdy tworzą wzór papilarny, którego linie mogą przebiegać niezależnie od wzoru komórek. Podkreśla to ciągłość kutykuli.

Kutykula zwykle pokryta jest nalotem woskowym, którego struktura może być bardzo różnorodna. Nalot woskowy może być w szczególności: 1) granularny, np. u Sedum, 2) pałeczkowaty albo nitkowaty, np. u Pisum satiwum, Saccharum; 3) płytkowaty,np. u Iris pseudoacorus; 4) warstwowy, np. u Vitis vinifera; 5) złożony z nałożonych na siebie różnych poprzednio wymienionych struktur, np. u Eucalyptus globosus; 6) półpłynny, utworzony z kropel lub placków, np. na jabłku. Nalot woskowy może być srebrzysty albo niebieskawy. Te efekty świetlne pochodzą z odbicia i rozpraszania światła na powierzchni struktur woskowych, których rozmiary są zbliżone do długości fal światła. Na przykład niebieskawy nalot kapusty głowiastej spowodowany jest pałeczkami woskowymi długości 1-2nm i średnicy 0,5-1,0um; niebieskawy nalot na śliwkach pochodzi od struktur płytkowatych. Niebieskawe i srebrzyste naloty nie zawsze świadczą o dużej ilości wosku, efekty świetlne są raczej funkcją jakości struktur woskowych, a nie ilości wosku.

Właściwe komórki skórki

Każda komórka kontaktuje się przeciętnie z sześcioma innymi komórkami skórki. Komórki mogą być izodiametryczne. Na organach wydłużonych (które rosły głównie w jednym kierunku) komórki skórki są zwykle wydłużone i ustawione w podłużne szeregi. Niekiedy mają wręcz charakter włókien. W blaszkach liściowych często mają zarys pofalowany. Grubość komórek skórki jest zwykle mniejsza od wymiarów stycznych, tak więc ogólnie komórki mają kształt tafelkowaty. Niekiedy mogą być typu palisadowego, mając większą grubość niż średnicę. Właściwe komórki skórki ułożone są zwarcie, wyjątek stanowi skórka niektórych płatków. Zewnętrzna ściana pokryta kutykulą z reguły jest zgrubiała. Często jest mniej lub bardziej wypukła.

Plazmodesmy i pierwotne polajamkowe występują na ścianach wewnętrznych oraz antyklinalnych. U wielu paprotników, nagonasiennych, kserofitowych dwuliściennych, u traw komórki skórki mają wtórną ścianę zaopatrzoną w jamki proste.

Protoplasty komórek skórki są silnie zwakuolizowane. Charakteryzują się drobnymi plastydami, zwykle z bardzo małą ilością chlorofilu, nie są to więc typowe chloroplasty. Sok komórkowy często zawiera antocjan nadający czerwonawe, czasem niemal czarne zabarwienie powierzchni organu (w płatkach kwiatowych barwy skórki mogą być bardziej różnorodne).

Właściwe komórki skórki mogą we wczesnych stadiach rozwoju dzielić się peryklinalnie wytwarzając skórkę wielowarstwową. Taka skórka występuje na liściach niektórych przedstawicieli Piperaceae, Moraceae, Begoniaceae, Chenopodiaceae. U niektórych kserofitowych przedstawicieli tej ostatniej rodziny wielowarstwowa skórka występuje w łodydze, np. u Anabasis.

Szparki (aparaty szparkowe)

Szparka utworzona jest z pary komórek szparkowych oraz ze znajdującego się między nimi_poru, czyli otworu w skórce. Por szparki prowadzi do stosunkowo dużego przestworu międzykomórkowego, zwanego jamą przedechową, która łączy system przestworów międzykomórkowych wnętrza organu z atmosferą zewnętrzną, umożliwiając wymianę gazową.

Typy aparatów szparkowych

  • typ Mnium - występuje u mchów i paproci. Komórki szparkowe fasolowate, zgrubiałe ściany zewnętrzne, ruch w kierunku prostopadłym do powierzchni skórki

  • typ Amaryllidaceae lub Helleborus u większości okrytonasiennych. Komórki szparkowe fasolowate, zgrubiałe ściany komórkowe od strony szparki. Ruch równoległo-prostopadły.

  • typ Gramineae - występuje głównie u traw i turzyc.

Klasyfikacja w zależności od występowania i charakteru komórek przyszparkowych

  • typ anomocytowy - brak komórek przyszparkowych

  • typ anizocytowy - trzy komórki przyszparkowe. Jedna komórka jest wyraźnie mniejsza

  • typ paracytowy - dwie komórki przyszparkowe ułożone równolegle do komórki szparkowej

  • typ diacytowy - dwie komórki przyszparkowe ułożone prostopadle do komórek szparkowych

  • typ helikocytowy - większa liczba komórek przyszparkowych ułożonych spiralnie

  • typ allelocytowy - wiele komórek ułożonych po bokach

Klasyfikacja na podstawie pochodzenia elementów aparatu szparkowego

  • typ mezogenowy - komórki szparkowe i komórki przyszparkowe pochodzą od wspólnej komórki macierzystej

  • typ perigenowy - komórki szparkowe i przyszparkowe pochodzą od różnych komórek macierzystych

  • typ aperigenowy - nie występują komórki przyszparkowe

 

Komórka szparkowa u większości roślin ma kształt nerkowaty, przy oglądaniu z góry, i od trójkątnego do półkolistego na przekroju poprzecznym. Na krawędziach komórki szparkowej wzdłuż poru zwykle występują listewkowate występy ściany. Są to listwy szparkowe. Mogą występować dwie listwy: zewnętrzna i wewnętrzna. Listwy zachodzą na siebie w stanie zamknięcia poru. Komórki szparkowe w stanie zamkniętym mogą się ponadto stykać brzuszkami, czyli wypukłymi ścianami otaczającymi por pod listwą. Przestrzeń między listwami a brzuszkiem to przedsionek. Może być przedsionek przedni i tylny. U iglastych w przedsionku często występuje meszek wyrostów kutykularnych. Na powierzchnię poru zbiega kutykula, która jest w tej części stosunkowo gruba; listwy są skutynizowane i okryte kutykula. Kutykula sięga aż pod por, gdzie łączy się z kutykularną wyściółką przestworów między komórkami miękiszowymi. Ściany komórek szparkowych są nierównomiernie zgrubiałe. Istnieje duża różnorodność rozmieszczenia zgrubień w ścianach komórek szparkowych, ogólnie jednak słabiej zgrubiałe są ściany przy końcach komórki. W krańcowej formie to zróżnicowanie występuje u traw i turzyc. W środkowej części światło komórki jest zwężone; u traw wskutek krańcowego zgrubienia ściany jest ono zredukowane do cienkiego kanalika. Objętość tej środkowej części stanowi w szparkach Zea zaledwie 12% objętości światła całej komórki.

Zgrubienia ścian są typu wtórnego z mikrofibrylami ułożonymi promieniście względem poru. Taki układ fibryli w końcowych częściach komórki o cieńszych ścianach, podatnych na rozciąganie pod wpływem wzrostu turgoru, ma zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania szparek, co wykazały badania na modelach. Dzięki niemu przy wzroście turgoru zwiększa się długość komórki wzdłuż zakrzywionej osi bez wzrostu odległości między biegunami tej osi. Komórka szparkowa przy wzroście turgoru wybrzusza się względem poru, zwiększając swoją krzywiznę, co powoduje poszerzenie poru. Zgrubienia ściany mają głównie na celu usztywnienie komórek szparkowych, tak aby zamknięcie poru mogło być szczelne, a w stanie otwarcia, żeby por nie stawał się szeroki. Natomiast zgrubienia te nie mają zasadniczego znaczenia dla samego otwierania i zamykania poru. W tej sytuacji łatwo zrozumieć dużą różnorodność szczegółów zgrubień ściany u różnych roślin, jest to bowiem niejako drugorzędna cecha względem promieniowego układu mikrofibryli.

U nagonasiennych, również u niektórych okrytonasiennych, niektóre części ściany komórek szparkowych ulegają zdrewnieniu. Ściany między komórkami szparkowymi a sąsiednimi komórkami nie mają plazmodesm, natomiast często mają charakter przenośnikowy. Występowanie wyrostów ściany, zwiększających powierzchnię kontaktu z plazmalemmą, przy jednoczesnym braku plazmodesm w komórkach szparkowych, które intensywnie wymieniają wodę oraz niektóre jony, świadczy, że mechanizm transportu tego typu substancji związany jest z plazmalemmą, a nie z plazmodesmami.

Komórka szparkowa zawiera liczne mitochondria, diktiosomy, cysterny retikulum endoplazmatycznego, duże wakuole. Charakterystyczną cechą komórek szparkowych (jako komórek skórki) są dobrze wykształcone chloroplasty, w porównaniu z właściwymi komórkami epidermalnymi.

Turgor w komórkach szparkowych może osiągnąć wartość ponad JOOO kPa. Gdy turgor wzrasta, ściana komórki szparkowej, zwłaszcza tylna, najpierw poddaje się, tzn. przy wzrastającej objętości przyrost turgoru potrzebny do powodowania stałego przyrostu objętości najpierw się zmniejsza, następnie przy dalszym zwiększaniu turgoru, a tym samym objętości, zwiększa się, czyli ściana ulega usztywnieniu. Jedną z przyczyn tego poddawania się jest zmiana kształtu komórki szparkowej wraz z powiększającą się objętością.

W komórkach szparkowych Gramineae i Cyperaceae zmiany objętości dotyczą tylko cienkościennych części końcowych, dzięki czemu szparka może funkcjonować bardzo efektywnie.

Otwarcie szparki jest zależne od światła, ale jak się okazuje tylko pośrednio. Reakcja szparki na światło zachodzi za pośrednictwem CO2 w jamie podszparkowej, którego koncentracja w tych warunkach maleje. Szparki również nie wymagają produktu fotosyntezy miękiszu zieleniowego jako sygnału dla otwarcia się. Dawniej przypuszczano, że zmiany turgoru są następstwem hydrolizy i syntezy skrobi w chloroplastach komórek szparkowych. W odróżnieniu bowiem od właściwych komórek epidermalnych, komórki szparkowe mają dobrze rozwinięte chloroplasty z ziarnami skrobi. Obecnie wiemy, że we wzroście turgoru dominującą rolę ma szybka akumulacja K+ i anionów organicznych, na zasadzie aktywnego pompowania protonów i ich wymiany na K+. Na stan komórek szparkowych wpływa reżim wodny komórek sąsiednich, przy czym działają tu dwa mechanizmy:, bierny oraz aktywny. Mechanizm bierny polega na tym, że niedostatek wody, po przekroczeniu dość wysokiego progu, powoduje spadek turgoru w komórkach szparkowych. Mechanizm aktywny polega na produkcji kwasu abscyzynowego w komórkach sąsiednich, który wpływa na akumulację jonów potasu w komórkach szparkowych, a tym samym na ich turgor. Pewną rolę w funkcjonowaniu szparek odgrywa endogenny rytm aktywności o dwóch okresach: dobowym i kilkuminutowym.

Szparki występują w skórce zielonych organów napowietrznych, niekiedy również w takich pędowych organach podziemnych, jak kłącza.

Gęstość szparek może sięgać ponad 1000/mm2 (w skórce dolnej powierzchni blaszek liściowych).

Szparki mogą się znajdować na tym samym poziomie, co inne komórki skórki, mogą być zagłębione poniżej tego poziomu albo też mogą występować na szczycie lokalnych wzniesień. Niekiedy grupy szparek występują na dnie stosunkowo dużych zagłębień zwanych kryptami szparkowymi. W skład szparki wchodzą również sąsiednie komórki skórki zwane komórkami przyszparkowymi, jeżeli różnią się od pozostałych komórek epidermy: szparka wraz z komórkami przyszparkowymi zwana jest aparatem szparkowym.

 

Trichomy (włoski, wyrosty skórki)

Trichomy są to utwory pochodzenia skórkowego, mające naturę komórkową, wyniesione ponad powierzchnię skórki pędu wegetatywnego i generatywnego, nasion i owoców. Mogą to być uwypuklenia komórek skórki nieoddzielone od nich ścianą poprzeczną, zwane brodawkami, albo utwory oddzielone od komórek skórki ścianą poprzeczną, o różnych kształtach, budowie i funkcji. Trichomy mają znaczenie taksonomiczne, choć na jednej roślinie mogą występować różne ich postacie. Mogą utrzymywać się na skórce przez pewien tylko okres czasu, po czym obumierają i są zrzucane. Prawdopodobnie w tych przypadkach stanowią miejsce gromadzenia niektórych wydzielin. Mogą jednak utrzymywać się na organie przez całe życie rośliny albo jako żywe, albo martwe � mówimy wtedy o trichomach trwałych. Trichomy trwale mogą mieć ścianę wtórną, niekiedy mogą być zdrewniałe.

Podstawowa klasyfikacja wyróżnia trichomy gruczołowe i niegruczołowe. Pierwsze pełnią funkcję wydzielniczą. Wydzieliny są gromadzone wewnątrz komórki albo transportowane na zewnątrz plazmalemmy w pewnej strefie zwanej gruczołową. W strefie tej komórki mają często charakter przenośnikowy. Wydzieliny wyrzucane przez plazmalemmę gromadzą się często między kutykulą a celulozową częścią ściany, czyli w przestrzeni subkutykularnej. U podstawy strefy gruczołowej ściana jest wtedy zwykle impregnowana substancją kutynowo-suberynową, w rodzaju pasemka Caspary'ego, blokującą odpływ wydzielin w ścianie poza część gruczołową.

Trichomy gruczołowe klasyfikujemy pod względem funkcjonalnym w zależności od rodzaju wydzieliny: hydatody epidermalne (rozcieńczony, niesłodki roztwór wodny) mogą mieścić się w warstwie skórki; miodniki (roztwór cukru); gruczoły śluzowe, np. w pochwie liściowej u Rumex; gruczoły terpenowe (mieszanina terpenów i śluzów), np. u Thymus i często na łuskach, pąków; gruczoły parzące (substancje drażniące); gruczoły trawiące (enzymy proteolityczne) u roślin owadożernych.

Pod względem morfologicznym trichomy mogą składać się z różnej liczby komórek - od brodawek do wytworów wielokomórkowych, mogą mieć różne kształty, mogą być siedzące albo osadzone na podstawce.

; Trichomy niegruczołowe pełnią różne funkcje: ochronne, czepne, usztywniające, chłonne. Odpowiednio do funkcji mają różną budowę, występują z różną gęstością i na różnych częściach rośliny. Można wyróżnić następujące typy morfologiczne: Włoski utworzone z komórek wydłużonych są jednokomórkowe albo wielokomórkowe, proste albo rozgałęzione. Rozgałęzienia mogą być w różnych kierunkach w przestrzeni trójwymiarowej albo w jednej płaszczyźnie. Gdy występują gęsto, tworzą kutner. Komórki włosków mogą być żywe albo martwe - wypełnione powietrzem.

Trichomy tarczowate składają się z tarczowatej, wielokomórkowej części osadzonej na podstawce albo bezpośrednio na komórkach tkwiących w warstwie epidermy, czyli na nasadzie. Tarczowate części pełnią funkcję ochronną przed nadmiernym parowaniem i nasłonecznieniem. Części ukryte pod tarczą mogą chłonąć wodę z rosy lub deszczu, np. u Bromeliaceae. Istnieją wszelkie formy pośrednie między trichomami tarczowatymi a zwykłymi, rozgałęzionymi w jednej płaszczyźnie.

Trichomy pęcherzykowate są utworzone z krótkiego słupa komórek zakończonego dużą komórką zwaną komórką wodną. Występują na przykład u Chenopodiaceae, Crassulaceae.

Trichomy haczykowate są haczykowatymi brodawkami albo włoskami jedno- lub kilkukomórkowymi z haczykami typu zagiętych końców komórkowych albo haczykowatych wyrostów ściany.

Trichomy ruchowe są to wydłużone, zginające się trichomy na powierzchni nasion, wykonujące ruchy hydroskopijne.

Skórka korzenia

Skórka korzenia w odróżnieniu od skórki pędu nie jest pokrytaa kutykulą. Jej cechą charakterystyczną jest obecność włośników w postaci bardzo długich, cylindrycznych brodawek. Długość włośników może sięgać kilku milimetrów, podczas gdy średnica wynosi około 15um.

Niekiedy we włośnikach korzeni rosnących w wilgotnym powietrzu mogą zachodzić podziały poprzeczne, które zmieniają włośnik na strukturę typu włoska np. u Kalanchoe. Ściana komórkowa włośników jest zwykle cienka. Zewnętrzna warstwa ściany składa się z siatki mikrofibryli pogrążonych w substancji pektynowej, wewnętrzny pokład zbudowany jest z podłużnie ułożonych mikrofibryli. Na powierzchni ściany włośników występuje warstewka śluzu. Jest rzeczą interesującą, że pojawiające się zwykle na włośnikach rosnących w wilgotnym powietrzu kropelki rosy mogą się nie rozlewać, co świadczy o tym, że powierzchnia ich może być niezwilżalna. Obserwowano również cienką warstewkę kutykuli na włośnikach.

Protoplast komórki włośnikowej, podobnie jak w komórkach skórki bez włośników, charakteryzuje duża centralna wakuola, dobrze rozwinięte mitochondria i diktiosomy. Włośniki na ogół żyją krótko, często tylko kilka dni. Wraz z włośnikiem obumiera cała komórka skórki, co oznacza przerwanie ciągłości w warstwie skórki. Niekiedy jednak włośniki pozostają żywe przez długi okres czasu jako grubościenne utwory. U niektórych roślin, np. u Gleditschia, Gymnocladus, Cercis, Taraxacum, włośniki, podobnie jak reszta komórek skórki, są grubościenne, zdrewniałe. Są one trwałe, choć nie wiadomo czy są żywe, gdyż ich czarno zabarwiona ściana utrudnia badanie wnętrza. Skórka korzenia nie ma szparek ani utworów gruczołowych. U niektórych jednoliściennych, zwłaszcza w korzeniach powietrznych u storczyków, skórka występuje w postaci welamenu utworzonego zwykle z kilku warstw komórek martwych zaopatrzonych w beleczkowate zgrubienia ściany. Zgrubienia te występują w postaci helisy z gęsto ułożonymi zwojami, albo w postaci siatki. Zabezpieczają one komórki przed zapadaniem się w czasie wysychania. W suchym powietrzu komórki welamenu wypełnione są powietrzem, w kontakcie z wodą wypełniają się nią na zasadzie sił kapilarnych. Pod welamenem znajduje się egzoderma.

zeus12@polbox.pl









Powyższa ściąga została nadesłana przez czytelnika naszego portalu. Redakcja dokłada starań by ściągi nie łamały praw autorskich. Jeżeli jednak uważasz, że umieszczona ściąga w serwisie jest nielegalna lub narusza prawa autorskie, prosimy o kontakt. Jedynie użytkownik wysyłający artykuł, ściągę ponosi pełną odpowiedzialność za jej treść. Redakcja portalu Biolog.pl nie ponosi odpowiedzialności za materiały nadsyłane przez czytelników.

Ściągi z biologii. Ściągi do matury. Pomoce naukowe.