Zoologia (od gr. zoon = zwierzę, i logos = słowo, myśl, rozumowanie) jest nauką o zwierzętach, czyli o wszystkich żywych organizmach zdolnych do przemieszczania i odżywiania się, za wyjątkiem mikroorganizmów (o których traktuje mikrobiologia a także ich zachowaniach i budowie.
W skład jej wchodzą nauki zajmujące się poszczególnymi grupami zwierząt, m.in.: protozoologia, entomologia, ichtiologia, herpetologia, ornitologia i teriologia. Gałęziami zoologii są także nauki o zwierzętach poprzednich epok (paleozoologia i paleozoogeografia), o strukturze populacji zwierzęcych i ich wzajemnym oddziaływaniu na środowisko (ekologia) oraz nauki obejmujące systematykę wszystkich organizmów zwierzęcych, także nauki zajmujące się budową i funkcjami ciała zwierząt, np.: anatomia, fizjologia, morfologia, embriologia, cytologia.
Pierwsze prace z dziedziny zoologii są autorstwa Arystotelesa (IV w. p.n.e.). Spośród około 300 jego dzieł do najważniejszych należą: Historia naturalna zwierząt, O częściach zwierząt oraz O pochodzeniu zwierząt. Arystoteles jest nazywany ojcem zoologii.
Rewolucyjny wpływ na postęp zoologii wywarła teoria ewolucji Ch.R. Darwina, ogłoszona w wydanym w 1859 roku dziele O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, która przyczyniła się do wyjaśnienia m.in. procesów i zjawisk z zakresu ewolucji i embriologii, a także anatomii porównawczej.
Do czasopism naukowych z dziedziny zoologii, ukazujących się w Polsce, należą m.in.: Annales Zoologici, Zoologica Poloniae , Acta Palaeontologica Polonica , Przegląd Zoologiczny.
Zwierzęta - wielokomórkowe, najczęściej tkankowe (tkanki zwierzęce) heterotroficzne organizmy żywe. Uznaje się, że przodkami zwierząt byli magazynujący glikogen przedstawiciele królestwa Protista. Występuje u nich w okresie rozwoju zarodkowego stadium blastuli. Protozoologia to nauka o pierwotniakach. Entomologia (z gr. entomon - insekt, owad i logos - wiedza, nauka) - dział zoologii zajmujący się owadami. Dawniej używano także terminu owadoznawstwo. Ichtiologia dział zoologii zajmujący się rybami, ich systematyką, biologią, morfologią, embriologią, fizjologią, ekologią, rozsiedleniem geograficznym i paleontologią. Początki ichtiologii sięgają Arystotelesa. W Polsce początki ichtiologii przypadają na XVII wiek. Herpetologia (z gr. herpeton - "pełzać" i logos "nauka" czyli nauka o zwierzętach pełzających) - dział zoologii badający płazy i gady. W obrębie tej nauki wyróżnia się niekiedy jeszcze batrachologię (płazy) i reptiliologię (gady), ale w zasadzie najczęściej używanym określeniem jest herpetologia. Wspólna nauka badająca dwie osobne gromady to wynik tego, że przez jakiś czas (również za życia Linneusza) płazy i gady były zaliczane do jednej grupy (na podstawie budowy serca). Zmieniło się to dopiero w 2 połowie XVIII wieku, kiedy wyodrębniona została gromada gadów. Ornitologia to dział zoologii, zajmujący się ptakami (Aves). Domeną zainteresowania ornitologów jest przede wszystkim biologia ptaków, ale także ich zwyczaje, trasy przelotów, gniazdowanie, życie społeczne, obserwacja w terenie itp.
Ornitologia należy do najstarszych gałęzi zoologii i już w starożytności Arystoteles i Pliniusz opisywali ptaki. Okres średniowiecza nie był korzystny dla rozwoju nauk ścisłych w tym i przyrodniczych i z tego okresu dziejów pozostały mniej lub bardziej udane przeróbki dzieł Arystotelesa i Pliniusza. Dopiero okres odrodzenia przyniósł rozwój nauk przyrodniczych w tym także ornitologii, uwalniając je stopniowo od starożytnych legend, średniowiecznych przesądów i błędnych obserwacji.
Teriologia (zwana także mammologią lub mastologią) - dział zoologii zajmujący się ssakami, ich budową, ekologią, systematyką, rozmieszczeniem, ewolucją i biologią. Podstawy teriologii stworzył francuski zoolog H.D. de Balainville (1777 - 1850) w I połowie XIX w. udoskonalając systematykę ssaków (wyróżnił trzy podgromady). Materiały pochodzą z wikipedii i są na licencji GNU. |