Sinice
Sinice, cyjanofity, cyjanobakterie, cyjanoprokariota (Cyanobacteria, Cyanophyta, Schizophyta) - gromada organizmów samożywnych, dawniej uznawanych za glony, według nowszej taksonomii zaliczanych do Procaryota (prokarioty). Nazwa zwyczajowa Cyanophyta (końcówka -phyta -roślina), stosowana w taksonomii wcześniejszej, kładzie nacisk na te właściwości, które upodabniają sinice do glonów roślinnych - zdolność do tlenowej fotosyntezy oraz podobieństwo w postaci chlorofilu. To podobieństwo jest o tyle naturalne, że chloroplasty glonów roślinnych powstały w wyniku endosymbiozy z sinicami - są po prostu uwstecznionymi sinicami.
Systematyka
W gromadzie sinic wyróżnia się tylko jedną klasę - sinicowe z pięcioma rzędami.
- Klasa:
sinicowe,
cyanofitowe (Cyanophyceae)
- Rząd: Chroococcales
- Rząd:
Nostocales
- Rodzina:
Oscillatoriaceae
- Rodzaj: Spirulina
- Rodzaj: drgalnica (Oscillatoria)
- Rodzaj: trzęsidło (Nostoc)
- Rodzina: Rivulariaceae
- Rodzina: Scytonemataceae
- Rodzina: Stigonemataceae
- Rodzina:
Oscillatoriaceae
Czynności życiowe
Sinice w większości to organizmy samożywne, mające zdolność wytwarzania związków organicznych na drodze fotosyntezy.
Sinice mają rzadką zdolność asymilacji azotu atmosferycznego. Asymilacja jest możliwa dzięki tzw. heterocystom. Heterocysta jest to komórka sinic otoczona grubą ścianą komórkową i posiadające uwsteczniony aparat fotosyntetyczny (brak produkcji tlenu). W takich warunkach nitrogenaza (enzym asymilujący azot) może działać poprawnie. Związany azot przesyłany jest przez tzw.: plasmodesmy (łączenie heterocysty z protoplastami sąsiadujących komórek).
Zdolności te sprawiają, że sinice są pionierami. Można je spotkać w prawie każdym środowisku na Ziemi, nie straszne są im długotrwałe susze czy wysokie temperatury gorących źródeł a nawet wysokie zasolenie czy kwasowość podłoża. Sinice współżyją również z roślinami (Azolla) jak i ze zwierzętami (Paulinella chromatophora).
Budowa sinic
Sinice mają budowę prokariotyczną. W peryferyjnej części komórki znajdują się tylakoidy, które zawierają tylko chlorofil a. Występują w nich również inne barwniki takie jak: niebieska fikocyjanina, czerwona fikoerytryna, żółty karoten. Barwników zazwyczaj jest więceej niż chlorofilu a toteż sinice mają charakterystyczne sino-zielone zabarwienie. Produktem asymilacji jest skrobia zwana skrobią sinicową. Jako ciekawostkę można dodać że nieliczne gatunki sinic nie posiadają barwników asymilacyjnych - są heterotrofami.
Materiał genetyczny zlokalizowany jest w nukleoidzie. W budowie wyróżnia się ścianę komórkową (delikatną), a na zewnątrz błonę zewnętrzną podobną jak u bakterii. Do okoła zewnętrznej błony komórkowej wytwarzane są grube pochwy śluzowe.
Sinice to najczęściej skupienia kolonii. Wyróżnia się dwa typy nici sinicowych:
- typ pleurokapsalny - nić zbudowana jest z komórek otoczonych całkowicie ścianą komórkową.
- typ trychomowy - wszystkie komórki sinic tkwią w wspólnej ścianie komórkowej.
Rozmnażanie
Sinice rozmnażają się wyłącznie wegetatywnie przez prosty podział komórki, rozerwanie nici (utworzonej przez pewną liczbę komórek sinic) lub wytwarzanie specjalnych utworów w tym celu. Rozerwanie nici następuje, gdy pewne komórki ją tworzące obumierają przez co nić ulega podzieleniu na części. Komórki takie nazywane są nekrydiami.
Rozróżniamy następujące rodzaje tworów służących do rozmnażania wegetatywnego:
- akinety, inaczej artrospory, komórki o charakterze przetrwalnikowym występujące tylko u form nitkowatych, większe od komórek wegetatywnych, o grubej ścianie komórkowej i dużej ilości ziarnistości materiałów zapasowych,
- endospory, powstające wewnątrz komórki macierzystej i uwalniane po jej rozpadzie; nie mają one charakteru przetrwalnikowego,
- egzospory, powstają gdy komórka macierzysta otwiera się na szczycie i odcina je ze swego wnętrza; w stadium początkowym nie mają ściany komórkowej,
- hormogonia, twory wielokomórkowe, zdolne do aktywnego ruchu, mogące przybrać charakter przetrwalnikowy,
- planokoki, działają podobnie jak homogonia, z tą różnicą, że są jednokomórkowe,
- nannocyty, liczne, drobniutkie komórki powstające przez wielokrotne podziały cytoplazmy komórki macierzystej.
Znaczenie sinic
Sinice wodne mogą stanowić również niepożądany składnik biocenozy w zbiornikach szczególnie w czasie tzw.: zakwitów, oraz niektóre gatunki wydzielają substancje trujące. Dla organizmów wodnych sinice są marginalnym źródłem pożywienia gdyż zawierają mało substancji łatwo przyswajalnych.
Dla człowieka poza niekorzystnym działaniem (zakwity,toksyny sinicowe) sinice mają również dobry wpływ. Wykorzystuje się je do wzbogacania gleby w związki azotowe np.: wprowadzone do upraw ryżu zwiększają plon o około 20%.
Słowniczek
- Akinety - inaczej artrospory, komórki o charakterze zarodników przetrwalnikowych występujące u nitkowatych form sinic i u niektórych glonów, żyjących w szybko zmieniających się warunkach. Często przyjmują kształt owalny, a ich rozmiary są większe niż rozmiary komórek wegetatywnych. Są otoczone grubą ścianą komórkową. Odznaczają się również dużą ilością materiałów zapasowych i brakiem barwników asymilacyjnych.
- Endospory - spoczynkowe, przetrwalnikowe formy bakterii, nieprawidłowo nazywane zarodnikami, charakteryzujące się znacznym stopniem odwodnienia zawartej w nich cytoplazmy oraz grubymi i wielowarstwowymi osłonami. Umożliwiają bakteriom przetrwanie skrajnie niekorzystnych warunków (brak wody i substancji odżywczych, podwyższona temperatura). Występują u niektórych bakterii (Bacillus, Clostridum), głównie Gram-dodatnich. Powrót endospor do życia polega na pobraniu wody, rozerwaniu ściany i utworzeniu normalnej komórki wegetatywnej.
- Egzospory - rodzaj zarodników wytwarzanych na zewnątrz komórki macierzystej poprzez odcinanie ich sukcesywnie na końcach tej komórki. U sinic są to przekształcone endospory. Powstają, gdy komórka macierzysta otwiera się na szczycie i odcina je, jeden po drugim, ze swego wnętrza. W stadium początkowym nie są otoczone ścianą, a jedynie błoną komórkową.
- Hormogonia - wielokomórkowe utwory występujące u sinic, służące do rozmnażania wegetatywnego. Są zdolne do aktywnego ruchu, stąd ich inna nazwa to ruchliwki. Hormogonia znajdują się wewnątrz osłonek zwanych pochwami, z których wypełzają i przekształacją się w nowe fragmenty nici sinic. Mogą otoczyć się grubymi ścianami komórkowymi i przybrać charakter przetrwalnikowy.
KOMENTARZEZapraszamy też do dyskusji na największym polskim forum ekologiczne
prosze napiszcie mi jaki zwiazek chemiczny jest u sinic źródłem wodoru. Jak cos to z gory dziekuje :*
~ola(2006-12-18)
Bardzo proszę o podanie metody zwalczania sinic. Dezyfekcja stężonym roztworem nadmanganianu porasu,wymiana 1005 podłoża - to wszystko nie pomaga. Bardzo proszę o pomoc
~zbigstan(2008-06-28)
No nie wiem...oksytlenek duowodoru czyt.woda?
~T(2008-10-04)
prosze podajcie mi znaczienie glonow w przyrodzie i gospodarce czlowieka
~justynkaaa(2009-12-20)
ola glonów
wzbogacają wodę i atmosferę w tlen,
są pokarmem dla roślinożerców,
powodują samooczyszczanie wody,
jako martwe organizmy wzbogacają wodę w związki organiczne i
mineralne,
zapewniają ciągłość krążenia pierwiastków
wykorzystywane są jako nawóz naturalny
są paszą dla zwierząt
są pokarmem dla ludzi
wykorzystywane są w przemyśle: spożywczym, farmaceutycznym,
kosmetycznym;
w mikrobiologii jako podłoże do hodowli bakterii.
~glon(2009-12-20)
czy ktoś może napisać cos o zróznicowaniu sinic
~ola(2011-04-02)
Ostatnie wiadomości
Nowe zdjęcia z mikroskopu elektronowego